Een lokale ouderenraad geeft advies aan het beleid, informeert lokale ouderen en zet mee de schouders onder activiteiten. Zo bouwen ouderen mee aan een gemeente die ook voor oudere inwoners een fijne plek is om te wonen. Maar hoe betrek je daarbij de bewoners van de lokale woonzorgcentra? Want natuurlijk zijn ook hun stem en hun specifieke noden belangrijk. Laat je inspireren door verhalen uit Gistel, Damme en Gent-Oost.
Gistel: altijd attent voor de bewoners van het woonzorgcentrum
Voor de stad Gistel is de samenwerking tussen het woonzorgcentrum en de Senioren Adviesraad (SAR) – of ‘Senioren aan het Roer’ zoals ze in Gistel zeggen – een bewuste beleidskeuze. Voorzitter Jan Verheyde van de SAR: “Voor ons moeten zoveel mogelijk mensen vertegenwoordigd zijn in een adviesorgaan, of dat nu jongeren of ouderen zijn. En bewoners van woonzorgcentra maken ook deel uit van de gemeente. Maar vaak zitten zij toch nog wat op een eiland. We willen vooral de connectie met hen leggen.”
"Bewoners van woonzorgcentra maken ook deel uit van de gemeente."
– Jan Verheyde
Op verschillende manieren is het woonzorgcentrum van Gistel betrokken bij de werking van de SAR. De Algemene Vergadering van de SAR vindt plaats in het woonzorgcentrum. Zo kan ook bewoner Omer (96 jaar) aansluiten bij de vergaderingen. Een vertegenwoordiger van het woonzorgcentrum volgt de vergaderingen mee op. Zo worden de bewoners van het woonzorgcentrum nooit vergeten bij initiatieven voor ouderen in de gemeente.
Elk voorjaar organiseert Gistel bijvoorbeeld een actie rond valpreventie. Ouderen kunnen punten sparen voor een mooie prijs door deel te nemen aan activiteiten van ouderenverenigingen. Ook bewoners van het woonzorgcentrum kunnen punten sparen, bijvoorbeeld door deel te nemen aan ergotherapie, kinesitherapie en bewegingsactiviteiten in het woonzorgcentrum. De gemeente verloot een mandje met lekkers onder de deelnemers. De uitreiking van de mandjes gebeurt tijdens een feestelijk moment in het woonzorgcentrum, in aanwezigheid van het schepencollege.
“Vroeger gaven we een fruitmand,” vertelt SAR-voorzitter Jan, “maar AV-lid Omer maakte ons erop attent dat fruit snel slecht wordt op de kamer. Daarom zitten er nu koekjes in de mandjes." Een hele praktische bemerking die enkel van een bewoner van het woonzorgcentrum zelf kon komen.
De bewoners van het woonzorgcentrum in Gistel kunnen nog aan heel wat andere mooie initiatieven deelnemen. Zo zorgden vrijwilligers ervoor dat ze mee konden naar een theatervoorstelling met Chris Lomme. Voor de actie ‘Kei in Autisme’ beschilderden kinderen van de kunstacademie samen met de bewoners keien in het woonzorgcentrum. Ook op andere momenten brengt Gistel kinderen en bewoners van het woonzorgcentrum samen. Als het kan, worden ook mensen met dementie bij de activiteiten betrokken. De afstemming verloopt vooral via de SAR.
Ook Isabelle Demyttenaere, diensthoofd Ouderenbeleid en Zorg voor de Stad Gistel, kijkt positief naar de samenwerking tussen de SAR en het woonzorgcentrum: “Soms leven mensen in een woonzorgcentrum afgezonderd, maar wij trekken hen mee naar buiten met onze activiteiten. Tegelijk trekken we de gemeente binnen in het woonzorgcentrum. Dat is de mooie wisselwerking.”
Wat we onthouden uit Gistel:
- Vergaderingen gaan door in het woonzorgcentrum, waardoor bewoners kunnen deelnemen.
- De SAR denkt na en stemt af hoe bewoners van woonzorgcentra bij gemeentelijke activiteiten betrokken kunnen worden.
Gent-Oost: het belang van vrijwilligers
De lokale ouderenraad Gent-Oost, één van de zes lokale ouderenraden in Gent, maakt er al jaren een punt van om bewoners van woonzorgcentra op te nemen in zijn adviesraad. Voor Doris Curio, voorzitter van de lokale ouderenraad, is het duidelijk: “Bewoners van een woonzorgcentrum wonen ook in de stad. Ze hebben in onze ouderenraad evenveel in te brengen als iedere andere Gentse oudere.”
Als er tijdelijk geen bewoner kan deelnemen, dan kan een vrijwilliger de stem van de bewoners vertegenwoordigen. Marc (69) van woonzorgcentrum De Vijvers nam enkele jaren geleden voor het eerst deel aan de ouderenraad. Sinds drie jaar brengt hij bewoonster Agnes (98) met de fietstaxi naar de bijeenkomsten. De ouderenraad zoekt altijd een locatie waar Agnes met haar rolstoel gemakkelijk binnen kan. “We hebben ook deelnemers in andere woonzorgcentra, maar die geraken niet meer op de bijeenkomsten, tenzij ze ter plaatse doorgaan,” vertelt Doris. “Een bewoner die samen met een vrijwilliger van het woonzorgcentrum deelneemt, dat is de ideale combinatie.”
“Ik weet niet waarom ze mij gevraagd hebben,” zegt Agnes. “Waarschijnlijk omdat ik over alles nog kan meepraten. Ik volg graag de actualiteit op tv. Villa Politica is mijn favoriete programma.” Vaak praat Agnes met Marc na op weg naar huis. Ook met haar omgeving bespreekt ze wat ze in de ouderenraad heeft gehoord. Ontdekken hoe de stad werkt, hoe je als ouderenraad adviezen kan geven, … Ze vindt het allemaal ontzettend interessant. Ze heeft nog maar één keer een bijeenkomst gemist, omdat ze ziek was.
"Ik vind het jammer dat ik maar zo laat ontdekt heb dat zoiets bestond."
– Agnes
Doris vindt de stem van Agnes heel waardevol. Zo kon ze tijdens de hittegolf meer vertellen over de situatie in het woonzorgcentrum. Ook in het gesprek over de voetpaden rond het woonzorgcentrum was haar blik als bewoner belangrijk. “Ik ga graag eens zelf naar de winkel,” legt Agnes uit. “Dan kan je iets kiezen dat je lekker vindt, iets nieuws ontdekken. Het geeft je een stukje autonomie.” Maar als voetpaden moeilijk begaanbaar zijn, geraak je er met een rolstoel gewoon niet. Dat perspectief krijg je enkel door naar de bewoners van het woonzorgcentrum te luisteren.
Doris vraagt altijd bij de lokale woonzorgcentra na welke bewoners bij de ouderenraad zouden kunnen aansluiten. “Andere ouderenraden aarzelen soms om bewoners van woonzorgcentra te betrekken,” zegt Doris. “Ze denken dat die mensen geen interesse hebben, of niet meer mee kunnen. Maar de bewoners van woonzorgcentra hebben in onze ouderenraad al heel veel bijgebracht. Het hoeven geen hoogopgeleide, slimme koppen te zijn. Wat telt, is gezond verstand en tijdig dingen durven signaleren.”
“Door naar de ouderenraad te gaan, blijf ik actief en mee met alles,” vertelt Agnes. “Zolang ik kan, zal ik blijven komen. Ik vind het jammer dat ik maar zo laat ontdekt heb dat zoiets bestond.”
Wat we onthouden uit Gent-Oost:
- Dankzij een vrijwilliger kan de bewoner altijd deelnemen aan de bijeenkomsten
- Denk niet te snel dat bewoners van woonzorgcentra 'niet mee kunnen' of niet geïnteresseerd zijn
- Het perspectief van de bewoners vervolledigt het beeld over ouderen in jouw gemeente.
Damme: de adviesraad als brug tussen gemeente en woonzorgcentra
In Damme waren er verschillende redenen voor de toenadering tussen de lokale woonzorgcentra en de ouderenraad. Paul Saelens, voorzitter van de Damse ouderenraad, vertelt: “Vanuit de ouderenraad werken we traditioneel voor de ouderen die nog thuis wonen. We merkten dat we de mensen in de woonzorgcentra daarbij eigenlijk vergaten. En dat is fout, want vroeg of laat staan de meeste mensen voor de vraag of ze niet zelf naar een woonzorgcentrum moeten verhuizen. Daarom hebben we contact gezocht met de woonzorgcentra.”
"We merkten dat we de mensen in de woonzorgcentra eigenlijk vergaten. En dat is fout, want vroeg of laat staan de meeste mensen voor de vraag of ze zelf naar een woonzorgcentrum moeten verhuizen."
– Paul Saelens
“Wij zochten naar een manier om aansluiting te vinden met andere Damse woonzorgcentra en met het leven in de gemeente,” zegt Ben Roelands, directeur van woonzorgcentrum Morgenster. “Een samenkomst met de ouderenraad bleek daarvoor de geschikte manier. Het is voor ons een laagdrempelige brug naar de gemeente. De schepen is er ook aanwezig, zodat we rechtstreeks in gesprek kunnen gaan.”
Ondertussen zijn de verschillende Damse woonzorgcentra en de ouderenraad al twee keer samengekomen. Daaruit ontstonden verschillende initiatieven. Eén daarvan is een werkgroepje dat beeldmateriaal en muziek bundelt in een video over Damme vroeger, om die vervolgens tijdens de volgende seniorenweek in de woonzorgcentra te tonen.
De samenwerking kan ook de kloof tussen lokale ouderen en woonzorgcentra verkleinen. Paul legt uit: “We hebben ontdekt dat veel ouderen het idee van een woonzorgcentrum onaantrekkelijk vinden. Maar tijdens onze seniorenweek willen we mensen meenemen op een wandeltocht met een tussenstop in het woonzorgcentrum. Zo kunnen ze met hun eigen ogen zien hoe het er daar aan toe gaat.”
“Elk van de woonzorgcentra in Damme is verschillend,” voegt Ben toe. “Ons centrum ligt in een bos, wij zetten bijvoorbeeld in op een prikkelarme omgeving. Een ander woonzorgcentrum ligt midden in het dorp. Daar heb je veel meer leven op de site. Als je dat weet, kan je veel beter inschatten welk woonzorgcentrum past bij welke oudere. Dat is ook voor de ouderenraad interessant om te weten.”
Wat we onthouden uit Damme:
- De ouderenraad kan een laagdrempelige schakel zijn die verschillende actoren samenbrengt: gemeente, ouderenverenigingen, woonzorgcentra en lokale dienstencentra.
- De connectie met woonzorgcentra helpt lokale ouderen om geïnformeerde beslissingen te nemen over hun eigen (toekomstige) woon- en zorgtraject.
De Vlaamse Ouderenraad schreef in 2025 een advies over inspraak en participatie in de woonzorgcentra, waar nog enkele interessante voorbeelden worden aangehaald.
