De samenleving verandert razendsnel: digitalisering, diversiteit, vergrijzing en nieuwe vormen van participatie zijn ook voor lokale ouderenraden een grote uitdaging. Hoe kunnen ze vandaag én morgen hun stempel drukken op het lokale beleid? Met die vraag kwamen twintig leden van ouderenraden en lokale medewerkers ouderenbeleid samen in Leuven voor onze nieuwe vorming 'Zo maak je jouw ouderenraad toekomstbestendig!’ Wij waren erbij en spraken met enkele deelnemers.
Oudere vormingsbegeleiders trekken door Vlaanderen
Onze vormingen worden telkens begeleid door geëngageerde vrijwilligers. Onze poule van vormingsbegeleiders trekt doorheen de verschillende provincies om ouderenraden en –verenigingen mee te nemen in een boeiend thema en ze nodigen de deelnemers uit om inspiratie met elkaar uit te wisselen. Vandaag gidst Louis Chabert (75) uit Alsemberg de groep doorheen de voormiddag. Waarom hij ervoor koos om als vrijwilliger opleidingen te geven?
“Ik wil lokale ouderenraden en verenigingen over heel Vlaanderen warm maken voor een efficiënte werking en ertoe bijdragen dat de stem van zoveel mogelijk ouderen wordt gehoord.”
Drie bouwstenen stelen de show tijdens de vorming
Met de start van een nieuwe beleidsperiode is dit hét moment om lokale ouderenraden te versterken en toekomstbestendig te maken aan de hand van onze nieuwe vorming.
Tijdens de vorming bieden we inspiratie en concrete handvaten: we starten met een gezamenlijke brainstorm, staan stil bij het belang van toekomstgericht werken, en verkennen via korte filmpjes hoe verschillende gemeenten aan de slag gingen met bouwstenen voor een sterke ouderenraad. In kleine groepjes gaan deelnemers daarna in gesprek en wisselen ze ervaringen en tips uit, zodat ze met nieuwe inzichten en inspiratie terugkeren naar hun eigen raad.
De vorming ‘Zo maak je je ouderenraad toekomstbestendig!’ bestaat uit drie centrale bouwstenen: Een gedragen ouderenraad, sterke samenwerking en doeltreffende communicatie.
Een gedragen ouderenraad
Een toekomstbestendige lokale ouderenraad is breed gedragen en weerspiegelt de complexiteit en diversiteit van de samenleving. Dat eerste punt zorgt tijdens de vorming in Leuven meteen al voor een levendige discussie. In de praktijk blijkt het namelijk niet altijd vanzelfsprekend te zijn om ouderen in specifieke situaties te bereiken, zoals ouderen met een migratieachtergrond of mensen in armoede. Veel lokale ouderenraden doen hun best, maar botsen op enkele barrières, zoals taal.
Regionaal medewerker ouderenbeleidsparticipatie van de Vlaamse Ouderenraad, Ann Vanhoudt vertelt hoe dat in Limburg vaak wordt opgelost: “In Limburg werken meerdere lokale ouderenraden samen met verenigingen van ouderen met migratieachtergrond of moskeeverenigingen. Het vraagt wat tijd en geduld, maar de ervaringen tonen dat het meer dan de moeite loont: het levert waardevolle ontmoetingen en verrijkende samenwerking op.”
De deelnemers aan de vorming kaarten nog een andere drempel aan: ze merken dat ouderen minder graag grote engagementen aangaan en vooral hun stempel willen drukken op specifieke thema’s, die binnen hun interesse- of expertisegebied liggen. “De ouderen van vandaag zijn niet meer die van vijftien jaar geleden,” stelt Vic Simons van de ouderenraad in Oud-Heverlee. “Ze willen hun expertise delen, maar niet altijd vast lid worden van een raad. Nieuwe formats zoals tijdelijke werkgroepen of open vergaderingen kunnen daar een antwoord op bieden. Het uitgangspunt: flexibiliteit en een raad die niemand uitsluit.”
Krachtige samenwerkingen
Een ouderenraad staat sterker met de juiste partners. De zogenaamde ‘gouden driehoek’, bestaande uit de lokale ouderenraad, de schepen ouderenbeleid en de lokale medewerker ouderenbeleid, vormt de basis van een krachtige werking. Maar ook woonzorgcentra, thuisdiensten, mutualiteiten, cultuur- en sportdiensten, huisartsen, buurtcentra en zelfs de politie worden door de deelnemers genoemd als waardevolle bondgenoten.
Hilde De Troyer, voorzitter van de Leuvense Seniorenraad, vertelt over de nauwe samenwerking tussen de lokale politie en de ouderenraad in Leuven: “De seniorenpolitie interviewt bijvoorbeeld elke maand een ‘Senior van de maand’. Het interview verschijnt dan op Facebook met een vermelding van de Seniorenraad.”
Maar ook kleine acties kunnen een groot verschil maken als het op een vlotte en respectvolle communicatie aankomt. “Je hoeft hier niet altijd een groot budget voor te hebben: een pauze met koffie en koekjes kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat mensen zich op hun gemak voelen en ideeën kunnen uitwisselen,” merkte Johan Moens uit Haacht op. “Samenwerken is meer dan vergaderen!”
De boodschap die de deelnemers mee naar huis nemen: zoek partners, luister naar elkaar, en durf experimenteren.
Doeltreffende communicatie
Zonder zichtbaarheid geen impact. Hoe zorg je dat ouderen jouw raad en zijn werking kennen? De groep deelde heel wat interessante ideeën: een rubriek in het gemeenteblad, een hoekje in de bib of een infopunt in het gemeentehuis. Ook een seniorenbeurs of een gedrukte seniorengids werden als voorbeelden aangehaald.
“Zichtbaar zijn is cruciaal: je moet top of mind blijven bij ouderen,” klonk het. Daarbij gaat het niet alleen om digitale communicatie, maar ook om klassieke kanalen zoals drukwerk mét vermelding van een telefoonnummer voor wie minder digitaal vaardig is.
Ook de rol van de ouderenraad zelf komt aan bod: enkel advies geven, of ook activiteiten organiseren? De meerderheid van de deelnemers vindt dat activiteiten net verbinden. “Als je niets overkoepelend organiseert, sluit je mensen uit,” merkt iemand op. “Een raad kan mensen samenbrengen, ongeacht hun achtergrond of politieke kleur.”
Deelnemers aan het woord
We spraken met Hilde Verbruggen, medewerker van de Dienst Welzijn in Haacht, en Audrey Van Branteghem, kersvers voorzitter van SenioKa, de Kampenhoutse Seniorenraad.
Wat brengt jou vandaag naar de opleiding? “Ik ben sinds twee jaar verantwoordelijk voor de ouderenwerking in Haacht. In de komende jaren wil de gemeente kijken hoe we de werking van de adviesraden kunnen verbeteren, ook de seniorenraad. Daar wil ik nu al op voorbereid zijn, zodat we in de toekomst een sterk ouderenbeleid kunnen blijven uitbouwen.” Wat neem je mee naar huis? “Ik vond het heel inspirerend om te horen dat de Leuvense Seniorenraad de politie betrekt bij haar werking. Dat idee neem ik zeker mee naar Haacht.” Kan je een voorbeeld geven van een samenwerking die écht verschil maakte? “Tijdens de Ouderenmaand – een uitbreiding van de jaarlijkse Ouderenweek – werken we al enkele jaren nauw samen met de woonzorgcentra, alle ouderverenigingen, het Lokaal dienstencentrum en andere externe partners zoals het Expertisecentrum Dementie en het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg. Elke editie groeit daar een fijne samenwerking uit.” |
Wat hoop je uit deze opleiding mee te nemen? “Ik wil vooral praktische tips om nog meer toekomstgericht te werken. Het is interessant om te horen hoe andere raden hun communicatie aanpakken, en de filmpjes in de opleiding geven ook inspiratie. Tegelijk merk ik dat we in Kampenhout al veel van die strategieën toepassen.” Wat is voor jou een ‘gedragen ouderenraad’? “Een raad die adviezen formuleert die niet in de kast belanden, maar echt uitgevoerd worden. We willen veranderingen realiseren die voelbaar zijn in het dagelijkse leven van senioren in Kampenhout.” Welke uitdagingen zie je rond diversiteit? “Zoals veel raden merken we ook in Kampenhout dat het moeilijk is om voldoende divers te zijn. Ook jongere senioren vinden moeilijk de weg naar ons. Zij voelen zich vaak nog niet aangesproken door het woord ‘ouderenbeleid’, terwijl hun stem wél cruciaal is voor de toekomst.” |
Samen op weg naar morgen
Er bestaat niet één blauwdruk voor een toekomstbestendige ouderenraad. Elke gemeente en elke stad heeft haar eigen context. En toch kunnen ze allemaal gebruik maken van de drie bouwstenen, die tijdens deze vorming worden aangereikt.
Op het einde van de voormiddag keerden de deelnemers naar huis met nieuwe ideeën, inspiratie en vooral de overtuiging dat ouderenraden vandaag én morgen hun stempel op het lokale beleid kunnen drukken.
Vraag je vorming aan!
Wil jij ook dat jouw ouderenraad meer beter gezien én gehoord wordt door je lokaal bestuur? Wil je de stem van ouderen nog luider laten weerklinken in je gemeente of stad? Ben je gebeten om mee te bouwen aan een ouderenraad die ook in de toekomst kan bijdragen aan een beter ouderenbeleid?
🎓 Regionale Platformen Ouderenbeleidsparticipatie (RPO’s), Interregionale Stuurgroepen ouderenbeleidsparticipatie (ISO’s) of regionale afdelingen van ouderenverenigingen kunnen deze vorming gratis aanvragen! Dat doe je via lokaal@vlaamse-ouderenraad.be.
ℹ️ Lees alles over deze vorming en hoe lokale ouderenraden ermee aan de slag gaan in ons online dossier.
