Waarom een lokale ouderenraad onmisbaar is
Werking ouderenraden
Waarom een lokale ouderenraad onmisbaar is

In verschillende lokale ouderenraden borrelen momenteel gevoelens van ongerustheid, onzekerheid en soms zelfs verslagenheid. Wat is er aan de hand? Met de start van de nieuwe legislatuur lijkt de rol van de ouderenraad als partner van het lokaal bestuur in sommige gemeenten op de helling te staan. Her en der wordt de functie en het doel van de adviesraden immers herbekeken en wordt luidop de vraag gesteld of de niet-verplichte adviesraden niet beter afgeschaft zouden worden. Als Vlaamse Ouderenraad willen we graag een lans breken voor het voortbestaan van de lokale ouderenraden en hun meerwaarde in de verf zetten.

Kan de lokale ouderenraad zomaar afgeschaft worden?

Aangezien het bestaan van een ouderenraad niet decretaal opgelegd wordt door de Vlaamse overheid, is de oprichting ervan facultatief. Het lokale bestuur kan dus vrij beslissen over het al dan niet oprichten van een ouderenraad. Tot zover het ‘slechte’ nieuws.

De decreten Lokaal Sociaal Beleid en Lokaal Bestuur pleiten echter wel voor het zo veel mogelijk betrekken van de inwoners bij het gemeentelijk beleid. Het lokaal bestuur moet de nodige initiatieven nemen om de participatie van burgers te bevorderen. Hoewel er niet nader bepaald wordt op welke manier en over welke onderwerpen dit moet gebeuren, wordt de oprichting van adviesraden wel geschetst als een vorm van burgerparticipatie. Bovendien verspreidde minister Jo Vandeurzen recent een omzendbrief waarin hij het belang van de lokale ouderenraad onderstreept. In de brief wordt de bijdrage die de ouderenraad kan dragen aan een sterk en gedragen lokaal beleid benoemd. De minister benadrukt dat burgerparticipatie via de ouderenraad de kwaliteit van het beleid zal versterken.

Even opfrissen: de meerwaarde van de lokale ouderenraad

Het enthousiasme van de minister over ouderenraden werkt aanstekelijk. Ook wij geven graag een beknopt overzicht van de meerwaarde die de lokale ouderenraad te bieden heeft. Handig samengevat in drie punten:

  1. Een blik door de bril van ouderen

In de eerste plaats hebben ouderenraden een specifieke bril op. Ze kijken naar het beleid vanuit het perspectief van ouderen. Dit zorgt er voor dat ze ervaringsdeskundigheid en beleving kunnen binnenbrengen in het beleidsvormingsproces. Dit verhoogt de inhoudelijke kwaliteit van het beleid. Het bijzondere aan de bril van de ouderenraad is dat deze over beleidsdomeinen heen kijkt. Wanneer een ouderenraad zich bijvoorbeeld buigt over de toegankelijkheid van voetpaden, dan gaat dat voor de ouderenraad vaak niet enkel over de inrichting van de openbare ruimte, maar kan er ook sprake zijn van een samenhang met welzijn, wonen en maatschappelijke participatie.

  1. Het opnemen van een signaalfunctie

Daarnaast kunnen ouderenraden signalen opvangen. Enerzijds weten ze wat er leeft bij hun achterban, ze weten dus wat de noden zijn van de oudere bevolking in de gemeente. Doordat ze over die informatie beschikken, zijn ze een ideale partner om mee richting te geven aan het beleid. Daarnaast zijn ouderenraden ook alert voor gevoeligheden en onvoorziene gevolgen rond beleid dat het lokale bestuur wil doorvoeren. Door te luisteren naar de ouderenraad kan het lokale bestuur negatieve gevolgen en praktische problemen op voorhand voorkomen.

  1. Ouderen worden meer betrokken bij het beleid

Ten slotte kunnen ouderenraden ervoor zorgen dat ouderen meer betrokken worden bij het beleid, wat de legitimiteit er van vergroot. Ouderen zijn meer op de hoogte van de beslissingen die genomen zijn omdat ze geïnformeerd worden door hun ouderenraad. Ze hebben daarnaast ook het gevoel dat er iemand hun belangen verdedigt. Een lokale ouderenraad kan bovendien een partner zijn in het bereiken van moeilijk bereikbare doelgroepen als kwetsbare en vereenzaamde ouderen. Zo vergroot de ouderenraad het democratisch gehalte van het beleid en wordt er gezorgd voor meer gedragenheid.

Het belang van lokale ouderenraden in een veranderend landschap

Het valt niet te ontkennen dat het landschap waarin de lokale ouderenraden zich bewegen volop verandert. Spontane burgerinitiatieven schieten als paddenstoelen uit de grond, lokale actiegroepen worden opgericht, er ontstaan meer en meer buurtcomités, … Als lokale ouderenraad kan het even wennen zijn om je plek te vinden tussen al die enthousiaste en vaak strijdlustige nieuwe initiatieven. Als Vlaamse Ouderenraad zijn we uiteraard niet gekant tegen die nieuwe dynamieken. Nadenken over de vernieuwing en modernisering van ouderenraden hoeft niet tegengehouden te worden. Er moet echter steeds uitgekeken worden dat het kind niet met het badwater weggegooid wordt.

In de eerste plaats willen we het structurele karakter van de lokale ouderenraden benadrukken. De raden zijn duurzame en georganiseerde participatiekanalen die continuïteit garanderen. Bovendien fungeren ze als een permanent aanspreekpunt, zowel voor het beleid als voor lokale ouderen en ouderenverenigingen. Wanneer de ouderenraad vervangen wordt door vrijblijvende open burgervergaderingen of door ad hoc werkgroepen, gaat die structurele insteek verloren.

Minstens even belangrijk is dat het waardevolle werk dat de lokale ouderenraden sinds jaar en dag verzet hebben niet geminimaliseerd of genegeerd mag worden. Binnen de ouderenraden is er veel expertise en ervaring opgebouwd, het zou jammer zijn moest die verloren gaan. Bovendien zijn in de ouderenraad veel enthousiaste en geëngageerde ouderen verzameld, hen het gevoel geven dat ze zomaar aan de kant geschoven worden zou zonde zijn.

Ten slotte mag ook niet vergeten worden dat de stem van ouderen via de lokale ouderenraad ook bovenlokaal weerklank krijgt. Via de deelname aan bovenlokaal overleg zorgt de raad immers voor informatiedoorstroming en uitwisseling waardoor de belangenbehartiging van ouderen naar een hoger niveau kan meegenomen worden.

Samenwerken als sleutelwoord

De Vlaamse Ouderenraad pleit ervoor dat de lokale ouderenraad samen met het lokaal bestuur nadenkt over haar rol en functie. Via deze gezamenlijke denkoefening kan een platform gecreëerd worden om de positie van de ouderenraad als partner van het lokale bestuur terug versterken. Wat al vast staat is dat samenwerken centraal zal moeten staan. Samenwerken met het lokaal bestuur, maar ook met gevestigde en nieuwe lokale partners. Zo kunnen de lokale ouderenraden een blijvende impact hebben op het lokale beleid, door de stem en visie van ouderen verder uit te dragen over de diverse beleidsdomeinen heen.

Reacties

Dit is een advies aan de gemeenteraden waard!

mie moerenhout - 18 February 2019 | 9:46

Met grote verbazing las ik het bovenstaande artikel. Hoe kan men in deze tijd, waarin de vergrijzing en verzilvering alsmaar toeneemt, de inbreng van de ouderen met al hun expertise aan de kant schuiven. Onze stem telt meer dan ooit. Onze ouderenbeleidsparticipatie is meer dan ooit zinvol. De mening van de Vlaamse ouderenraad over het belang van ouderenadviesraden kan ik alleen maar toejuichen en ten volle beamen.
Ik prijs me dan ook gelukkig dat in onze gemeente Haacht er geen sprake is van het afschaffen van onze ouderenadviesraad, integendeel zelfs. Er is een goede samenwerking met de schepen van senioren. Ons memorandum en onze medewerking voor het opstellen van de beleidsplannen in functie van de komende legislatuur worden zeer op prijs gesteld.
Ik wil dan ook niet enkel pleiten voor het behoud van de seniorenadviesraad maar ik zou zelfs verder gaan en aan de minister willen vragen om de ouderenadviesraad in elke gemeente verplicht te maken.

Nele De Win - 18 February 2019 | 9:46

Nu all politieke partijen onder druk zetten zodat een ouderenraad verplicht wordt in elke gemeente, De jeugd- en milieuraad zijn verplicht, de sportraad niet maar er moet wel inspraak zijn over het sportbeleid.
Voor de senioren hangt af van de goodwill. Ze zijn nu op gemeentelijk vlak toch herkozen en zitten vast op hun zetel voor 6 jaar.
De senioren vertegenwoordigen 1/3 van de bevolking; ze negeren doet ze niet verdwijnen.

Renkens Victor - 18 February 2019 | 9:45

Victor, volgens het nieuwe decreet zijn Gecoro, jeugdraad, sportraad en cultuurraad verplicht. Milieuraad echter niet.

Ook deze raad kan verdwijnen, net als de seniorenraad.
Groeten;
Hugo

hugo van der wildt - 21 March 2019 | 17:01

Ik sta hier volledig achter , maar vind nooit enige informatie hoe je tot zulke raad kan toetreden. Dus de gedachte is dat het enkel voorbehouden is voor “wie kent wie”.

Jean moerenhout - 18 February 2019 | 9:45

Mijnheer Moerenhout, in onze gemeente worden de leden van de ouderenadviesraad "gerecruteerd" bij de seniorenverenigingen, maar via het infoblad van de gemeente wordt ook een oproep gedaan om tot de adviesraad toe te treden als "geïnteresseerde inwoner". Er zijn duidelijke regels vastgelegd (in statuten en een huishoudelijk reglement) wat de aantallen betreft, al was het maar om bv. te vermijden dat 1 vereniging alles voor het zeggen heeft.

Marcel Claes - 26 February 2019 | 11:04

De senioren vertegenwoordigen 25 à 30% van de bevolking. En dat aantal zal in de toekomst alleen maar aangroeien. Geen sprake dus van het afschaffen van de senioren(advies)raad. En zeker niet bij ons in Tervuren! Wij werken al enkele jaren goed samen met het bestuur en in het bijzonder met de schepen van seniorenbeleid, die al onze vergaderingen bijwoont, onze adviezen overbrengt aan het schepencollege en toelichting geeft bij hun reactie. Veel van de aandachtspunten van ons memorandum zullen worden hernomen in de nieuwe beleidsnota en dat is uiteraard alleen maar bevorderlijk voor de toekomstige samenwerking.
Dankzij de seniorenadviesraad worden rustbanken hersteld/vernieuwd, werd een nieuwe voetpadenstrategie uitgewerkt, worden er vandaag extra culturele activiteiten georganiseerd in de deelgemeenten en werd een werkgroep opgericht met als doel een ontmoetingscentrum op te richten. Verbetering/uitbreiding van het openbaar/gemeenschappelijk vervoer, het opstellen van een seniorengids en meer samenwerking tussen de verschillende verenigingen staan, onder andere, ook nog op het programma. Genoeg werk op de plank dus. Afschaffen? Helemaal niet! Uitbreiden, ja!

Karel - 18 February 2019 | 14:17

Geachte "ouderen", laat mij u er eerst op te wijzen welke inspanningen het beleid op alle niveau's reeds tot stand heeft gebracht, weliswaar onder de meewerkende druk van onze oudere generatie. Mag ik u dan even voorstellen om u grondig te informeren vooraleer te kritisch te zijn. Uit meer dan twintig jaar mee te werken aan de basis om een degelijk "ouderenbeleid" uit te stippelen voor een lokaal beleid ... wens ik maar een tip te geven: begin met uzelf in vraag te stellen om te overwegen u ten dienste te stellen voor uw lokaal ouderenbeleid. En zodoende uw en onze bekommernissen aan het plaatselijk beleid te adviseren.

Als gewoon lid van onze OAR heeft mij dit veel voldoening geschonken en ik hoop dat het voor velen een aanrader mag zijn.

Een senior die hoopt dat er zich veel "medioren" zullen bewust worden van uw persoonlijke inzet.
Groeten, RDV

De Voogt Roger - 7 March 2019 | 10:20

Plaats een reactie

Heb je een vraag voor de initiatiefnemers?
Wil je reageren op het initiatief?
Of wordt dit in jouw gemeente anders aangepakt?

Plaats hier je reactie.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.